اصلاحات ارضی شاه به منابع آبی ایران آسیب زد


ابوالحسن بهنیا، «مدیرعامل و رئیس هیأت مدیره شرکت مستقل آبیاری» در سال‌های پیش از انقلاب، از اصلاحات ارضی شاه در آسیب رساندن به منابع آبی ایران یاد می‌کند. او در مصاحبه ای با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد به این موضوع پرداخت.

به گزارش ایرنا، ابوالحسن بهنیا می گوید: اصلاحات ارضی همانطور که انجام شد در بحث آب نتیجه منفی داشت. زیرا بیشتر روستاهای ایران به حدود 60 هزار روستا از قنات آب می‌نوشیدند.

قنات کانالی زیرزمینی است که منابع آب زیرزمینی را بدون پمپ یا هیچ وسیله ای به سطح زمین می آورد. این آبیاری سنتی که منحصر به ایران و برخی از کشورهای همسایه ایران بود، در واقع بیشتر آب کشاورزی ایران را تامین می کرد.

موگنی قنات ها را صاف نگه می داشت

در نتیجه اصلاحات ارضی تقریباً مردم و کشاورزان نتوانستند قنات را مانند گذشته نگهداری کنند. زیرا قنات یک کانال زیرزمینی است که هر سال نیاز به تعمیر دارد. اگر یک سال کار نکنید، سطح آب شما پایین می آید و اگر این روند چندین سال ادامه پیدا کند، قنات خشک می شود.

مگنی قبلاً روی قنات کار کرده بود. مقنی ها مردمی بودند که در روستا زندگی می کردند و دستمزد کمی می گرفتند. زندگی آنها ده سال تامین شد و قنات کار می کردند.

پس از اصلاحات ارضی، این کشاورزان آرام آرام شغل خود را رها کردند، یعنی مالکی وجود نداشت که برای انجام این کارها به آنها پول بدهد. حتی رعیت ها یعنی ده کشاورز هم نتوانستند دور هم جمع شوند و این کار را انجام دهند. این بود که آب کانال ها به تدریج کاهش یافت و به همین دلیل به تدریج آسیب های قابل توجهی به کانال ها وارد شد.

باز هم می گویم اگر قیمت گندم به صورت مصنوعی پایین نمی آمد، ممکن بود روزی کاری انجام می شد و کانال ها به تدریج به گردش در می آمدند، اما این اتفاق نیفتاد.

احداث سدهای بزرگ بدون احداث شبکه های آبیاری

بعدها که کاری کردند، همه به فکر ساختن سدهای بزرگ افتادند. [از] این سدها بیشتر هستند [برای تأمین] از برق استفاده کنید. با وجود اینکه سدهایی ساخته شده اما شبکه های آبیاری در زیر آنها ساخته شده است. به عنوان مثال سد دز که یکی از بزرگترین سدهای ایران است ممکن است هنوز کل شبکه آبیاری زیر سد را نداشته باشد. این بود که سدی ساخته شد و انجام شد اما کار آبیاری درست انجام نشد.

رئیس هیئت مدیره شرکت مستقل آبیاری زمان شاه: اصلاحات ارضی شاه به منابع آبی ایران آسیب زد.

در آن زمان که من در شرکت آبیاری بودم، خیلی تلاش می کردیم تا تکنیک های جدیدی را وارد بهره برداری از قنات کنیم. با Four Principle (ترومن) برای این کار برنامه داشتیم و تلاش می کردیم، اما همه چیز در حالت آزمایشی بود و هنوز به جایی نرسیده بود. آنچه مسلم بود وضعیت دستمزد کارگران به گونه ای شده بود که دیگر امکان کار در قنات برای کسی وجود نداشت و در جاهایی که مالک رفته بود سطح آب قنات ها تقریباً بسیار پایین بود.

منبع: پروژه تاریخ شفاهی ایران دانشگاه هاروارد، مصاحبه با ابوالحسن بهنیا، مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شرکت مستقل آبیاری در زمان شاه / تاریخ مصاحبه: 25 خرداد 1363 / مصاحبه کننده: ضیا صدکی

دیدگاهتان را بنویسید