ناگفته های «استقلال»؛ از عضویت در فردین تا داستان یک قهرمان گمشده!


امیر رفیعی کارگردان مستند آبی مثل آسمان در گفتگو با خبرنگار مهر درباره این مستند گفت: این مستند کاری بود که برای تاریخ باشگاه استقلال تهران انجام دادم. قبل از ساخت این مستند سعی کردم مستندی از ناصر حجازی به عنوان تهیه کننده بسازم و با توجه به علاقه شخصی که به باشگاه استقلال داشتم، دیدم که شاهد درگذشت برخی از چهره های مطرح این باشگاه بودیم و هیچ منبعی برای تاریخ نگاری برای آن وجود ندارد. این باشگاه ما این مستند را ساختیم. برای باشگاه های بزرگی مثل استقلال و پرسپولیس کتاب وجود دارد، اما از آنجایی که مردم ما سواد زیادی ندارند، با تصویر ساده تری ارتباط برقرار می کنند و برایشان جذابیت بیشتری دارد، تصمیم گرفتیم داستان استقلال را در یک مستند روایت کنیم.

وی افزود: قصد اولیه من این بود که چهار فینال آسیایی باشگاه استقلال را به صورت مستند فیلمبرداری کنم، اما وقتی وارد فاز تحقیقاتی شدیم، صحبت هایی که انجام دادیم به قدری جالب بود که فراتر از آن رفتیم و حتی نام فیلم را تغییر دادیم. . در آن زمان به دنبال تغییر نام بودم اما «آبی به رنگ آسمان» پیشنهاد زنده هشایار الوند بود که کار را نوشته بود، وقتی فراز و نشیب های باشگاه را دیدیم با اینکه می دانستیم. کل تاریخ باشگاه، از منابع آرشیوی و تطبیق داستان ها با مطبوعات و اسناد ویدئویی موجود، بعداً به این نتیجه رسیدم که نام فیلم زیاد روی آن می نشیند، مانند آسمان که معمولاً آبی است، اما گاهی اوقات ممکن است ابری باشد و گاهی ممکن است طرف دیگری پیدا کند، اما در نهایت دوباره آبی می شود. این فراز و نشیب ها برای باشگاه استقلال از بدو تاسیس وجود داشته و هنوز هم وجود دارد.

رفیعی درباره جذابیت های ساخت این مستند افزود: از یک سو روبرو شدن با مصاحبه کنندگان و از سوی دیگر خواندن مطبوعات بسیار جالب بود. یکی از افرادی که سهم زیادی در جذابیت این مستند داشته ناصر عظیمی از پیشکسوتان ورزش کشور است که متاسفانه مسئولان ورزش از وی استفاده نکرده و نخواهند کرد. او در آن زمان هم مربی فوتبال و هم یک روزنامه نگار برجسته بود. این شرکت پیشگام روش کار ما را تغییر داد. به گفته برخی منابع، بخشی از ماجرا را با حشایار الوند گفتیم، اما در مقطعی به توصیه یکی از دوستان، به آقای عظیمی معرفی شدیم. خیلی هم حساس بودند و با کسی وارد صحبت نمی شدند.

وی ادامه داد: زمانی که برای گفتگوی اولیه رفتیم، بسیار مهربان بود و انرژی خوبی بین ما متولد شد. آنها شروع به صحبت کردند که برای من بسیار جالب بود. یادم می آید که ما حتی برای عکس ها خاطره کمی داشتیم و از عکس ها خواستم که برویم و خاطره جدیدی بگیریم، چون این صحبت ها بسیار جالب است. آقای عظیمی ناگفته هایی از ورود فوتبال به ایران می گفت و اطلاعات خیلی خوبی هم از باشگاه استقلال داشت که یک باشگاه دوچرخه سواری بود. این چیزها شروع مستند ما را تغییر داد. خوشبختانه در مطبوعات نیز منابع مناسبی برای این حرفه ها یافتیم. کتابخانه ملی نیز در این زمینه همکاری بسیار خوبی با ما دارد.

این مستندساز با اشاره به اینکه در برخی منابع به خصوص در فضای مجازی به اشتباه 4 مهر را روز تاسیس باشگاه استقلال اعلام کرده اند، تصریح کرد: این نشریه در تاریخ 13 مهرماه منتشر شد و طبق اطلاعیه مطبوعاتی آن زمان، این تبریک می تواند مربوط به همان روز یا روز قبل نباشد و مربوط به چند روز قبل باشد. شروع به تحقیق در این زمینه و در روزنامه و اطلاعات کیهان کردم جستجوها من بودم و بالاخره 18 شهریور رسیدم که تاریخ دقیق تاسیس باشگاه استقلال به نام دوچرخه سواران است، اساسنامه باشگاه مربوط به مهرماه است. 1323 و فعالیت رسمی آن در همان تاریخ 18 شهریور ماه سال جاری آغاز شد.

این مستندساز با اشاره به قهرمانی از دست رفته استقلال که در دهه 70 و 80 در برخی رسانه ها منتشر شد، گفت: او در آن زمان عضوی از باشگاه استقلال بود یا خیر، جالب بود بدانید کدام یک باشگاه فردین قبل از ورود به سینما بازدید کرده بود در حدود 35 سالگی نکاتی را در این زمینه دیدم که در مطبوعات آن سالها به آن اشاره شده است و همین اسناد مطبوعاتی نشان می دهد که در سال 1336 باشگاه تاج قهرمان کشور شد و اولین قهرمانی کشور را کسب کرد. در همان سال از طرف استان تهران که برای هواداران باشگاه بسیار جذاب است.

رفیعی همچنین در مستند خود به برخی از لحظات تاریخی اشاره کرد و گفت: باشگاه تاج در جریان کودتای 28 مرداد تا دو روز دیگر تبدیل به باشگاه مصدق می شود و حتی هیئت مدیره باشگاه را هم حذف می کنند و بعد از کودتا است که باشگاه به همه می رسد. این نکات برای من بسیار جذاب بود، شاید هواداران بیشتر درگیر قسمت های فوتبالی این داستان تاریخی باشند، اما تلاش خودم این بود که جامعه و همچنین داستان تاریخ باشگاه استقلال را ببینم.

این مستندساز با اشاره به ارزش آرشیوی مستند آبی به رنگ آسمان، افزود: زمانی که دو مستند ناصر حجازی ساختیم، هیچ فیلم باشگاه استقلال نداشتیم. برای مستند آبی به رنگ آسمان بود که تعدادی از این تصاویر را با همکاری سازمان صدا و سیما در اختیار ما گذاشتند و از تصاویری در مستند استفاده کردیم که حتی از تلویزیون پخش نشد. مثل مسابقات قهرمانی تاج در سال 1349 در آسیا که عموماً قبلاً فیلمی وجود نداشت. در این مستند تصاویری از این قهرمانی را مشاهده می کنیم. آنچه در این مستند به مخاطب ارائه می شود، تمام قطعاتی است که کنار هم قرار دادن آنها سخت است.

این کارگردان مستند با اشاره به برخی شایعات در بین هواداران استقلال و پرسپولیس مبنی بر قهرمانی پاک، به قهرمانی اخیر باشگاه استقلال پرداخت و گفت: این قهرمانی قطعا قهرمانی سالم و پاکی بود، اما معتقدم اگر بخواهیم به دنبال ناخالصی باشیم. در فوتبال ما نیاز داریم ما بحث گسترده ای داریم و وقتی فوتبال ما می خواهد به سمت پاکیزگی برود باید به این موضوع بپردازیم! این مشکلات از قدیم الایام وجود داشته است. در حین تحقیق درباره ماجرا به ماجرای عجیب صعود ناگهانی پرسپولیس از گروه سه به گروه یک با رحمت شاه که در سال 47 روی داد و در کیهان ورزشی گزارش شده است، برخوردم.

وی با اشاره به جزئیات تاریخچه بازی های باشگاهی پرسپولیس، افزود: این موارد نشان می دهد که فوتبال ما همیشه با این مشکلات مواجه بوده و بحثی درباره استقلال، پرسپولیس، سپاهان و اینها نیست. از گذشته های دور تا به امروز مسائل و مشکلات زیادی در فضای فوتبال ما دخیل و تاثیرگذار بوده است، جاذبه ها همیشه در لحظاتی بوده است که گرایش های سیاسی مسئولان و مدیران باشگاه ها کاهش یافته است. وزیر ورزش در پنج سال گذشته چه مسابقات قهرمانی پاک و چه ناپاک، متأسفانه روند رنگی داشته و سعی کرده با قیمتی بالاتر فضا را به نفع پرسپولیس تغییر دهد. در کل ما همیشه در ورزش این داستان ها را داشته ایم.

آژانس مهر رسانه های اجتماعی دنبال می کنم



دیدگاهتان را بنویسید